Porfirie

• Typy
• Objawy
• Leczenie
• Przyczyny
• Obrazy
• Diagnoza
• Powikłania
• Zapobieganie
• Perspektywa

Czym są porfirie?

Porfirie to grupa rzadkich dziedzicznych choroby krwi. Osoby z tymi zaburzeniami mają problemy z wytwarzaniem substancji zwanej hemem w swoich ciałach. Hem składa się z substancji chemicznych zwanych porfiryną, które są związane z żelazem.

Hem jest składnikiem hemoglobiny, białka w krwinkach czerwonych, które przenosi tlen. Pomaga krwinkom czerwonym przenosić tlen i nadaje im czerwony kolor.

Hem znajduje się również w mioglobinie, białku serca i mięśni szkieletowych.

Aby wytworzyć hem, organizm przechodzi kilka etapów. U osób z porfirią organizmowi brakuje pewnych enzymów potrzebnych do zakończenia tego procesu.

Powoduje to gromadzenie się porfiryny w tkankach i krwi, co może powodować różnorodne objawy, od łagodnych do ciężkich.

Najczęstszymi objawami porfirii są:

• ból brzucha
• nadwrażliwość na światło
• problemy z mięśniami i układem nerwowym

Objawy porfirii są różne i zależą od tego, którego enzymu brakuje.

Rodzaje porfirii

Istnieje kilka rodzajów porfirii, które są podzielono na dwie kategorie:

• wątrobowa
• erytropoetyczna

Wątrobowe postacie choroby są spowodowane problemami z wątrobą. Są związane z takimi objawami, jak ból brzucha i problemy z ośrodkowym układem nerwowym.

Formy erytropoetyczne są spowodowane problemami z krwinkami czerwonymi. Są one związane z wrażliwością na światło.

Porfiria z niedoborem delta-aminolewulinianu-dehydratazy

Porfiria ALAD (ADP) to niedobór enzymu kwasu delta-aminolewulinowego (ALA) i jest jednym cięższych i rzadszych postaci porfirii. Na całym świecie zgłoszono tylko około 10 przypadków i wszystkie dotyczyły mężczyzn.

Objawy pojawiają się jako ostry atak, często jako silne skurcze brzucha z wymiotami i zaparciami.

Ostra przerywana porfiria

Ostra przerywana porfiria (AIP) jest niedoborem enzymu syntazy hydroksymetylbilanu (HMBS). Wiele z mutacją genu HMBS nie wykazuje objawów, chyba że zostanie wywołane przez co najmniej jedną z następujących czynności:

• zmiany hormonalne
• używanie niektórych leków
• spożycie alkoholu
• zmiany w diecie
• infekcje

Objawy występują szczególnie u kobiet w okresie dojrzewania. Mogą to być:

• wymioty
• bezsenność
• zaparcia
• ból rąk i nóg
• osłabienie mięśni
• splątanie, omamy i drgawki
• kołatanie serca

dziedziczna koproporfiria

dziedziczna koproporfiria (HCP) charakteryzuje się niedoborem enzymu oksydazy koproporfirynogenu (CPOX).

Podobnie jak w przypadku AIP, objawy mogą nie wystąpić, chyba że zostaną wywołane zmianami behawioralnymi, środowiskowymi lub hormonalnymi.

Zarówno mężczyźni, jak i kobiety są jednakowo dotknięci, chociaż kobiety częściej doświadczają objawów.

Ataki mogą obejmować takie objawy, jak:

• ostry ból brzucha
• ból lub drętwienie rąk i nóg
• wymioty
• wysokie ciśnienie krwi
• drgawki

porfiria różnobarwna

Objawy mogą być bardzo zróżnicowane, w tym objawy skórne, neurologiczne lub obie. Wrażliwość na słońce, w tym skóra z pęcherzami, jest najczęstszym objawem skórnym porfirii Variegate (VP).

Ostre ataki VP często rozpoczynają się od bólu brzucha.

VP występuje częściej w Afryce Południowej u ludzi pochodzenia holenderskiego, a dotyka do 3 na 1000 osób w białej populacji. Raporty sugerują, że kobiety są bardziej narażone na mutację genu.

Wrodzona porfiria erytropoetyczna

Wrodzona porfiria erytropoetyczna (CEP) wynika z niedoboru funkcji enzymu uroporfirynogenu lll kosyntazy (UROS) .

Najczęstszym objawem jest nadwrażliwość skóry na światło słoneczne i niektóre formy światła sztucznego. Pęcherze i zmiany skórne mogą często wystąpić w wyniku ekspozycji.

CEP to bardzo rzadkie zaburzenie, na całym świecie odnotowano nieco ponad 200 przypadków.

Porphyria cutanea tarda

Według Amerykańskiej Fundacji Porfirii Porphyria cutanea tarda (PCT) jest najpowszechniejszym rodzajem porfirii. Jest to związane z ekstremalną wrażliwością na światło słoneczne i bolesnymi, pęcherzowymi zmianami skórnymi.

PCT jest w większości chorobą nabytą, ale niektórzy ludzie mają genetyczny niedobór enzymu dekarboksylazy uroporfirynogenu (UROD), który przyczynia się do rozwoju PCT.

Zarówno mężczyźni, jak i kobiety mogą być dotknięci chorobą, ale PCT występuje najczęściej u kobiet w wieku powyżej 30 lat.

Porfiria wątrobowo -tropoetyczna

Porfiria wątrobowo-wątrobowa (HEP) jest autosomalną recesywną postacią rodzinnej porfirii vutanea tarda (f-PCT) i ma podobne objawy.

Wrażliwość skóry na światło często prowadzi do powstawania poważnych pęcherzy, czasem z okaleczeniami lub utratą palców lub rysów twarzy. Objawy skórne zwykle pojawiają się w okresie niemowlęcym.

U ludzi może również wystąpić porost włosów (nadmierne owłosienie), brązowe lub czerwone zęby (erytrodoncja) oraz czerwony lub fioletowy kolor moczu.

HEP występuje bardzo rzadko, tylko około 40 przypadków zgłoszonych na całym świecie.

Protoporfiria erytropoetyczna

Protoporfiria erytropoetyczna (EPP) jest dziedziczną chorobą metaboliczną powodującą nadwrażliwość skóry na lekki. Skóra często staje się swędząca i zaczerwieniona po ekspozycji i może wystąpić uczucie pieczenia.

Początek choroby zwykle rozpoczyna się w okresie niemowlęcym i jest najczęstszą porfirią u dzieci. Chociaż zarówno mężczyźni, jak i kobiety mogą odczuwać objawy EPP, u mężczyzn jest ona często bardziej serwowana.

Objawy

Objawy zależą od rodzaju porfirii. Silny ból brzucha występuje we wszystkich typach, a także czerwono-brązowy kolor moczu. Jest to spowodowane nagromadzeniem porfiryn i zwykle występuje po ataku.

Objawy związane z chorobą wątroby obejmują:

• ból kończyn
• neuropatia
• nadciśnienie tętnicze
• tachykardia (szybkie tętno)
• zaburzenia równowagi elektrolitowej

Objawy związane z chorobą erytropoetyczną obejmują:

• skrajna wrażliwość skóry na światło
• niedokrwistość (gdy organizm nie wytwarza wystarczającej ilości nowych czerwonych krwinek)
• zmiany pigmentacji skóry
• nieregularne zachowanie związane z ekspozycją na słońce

Leczenie

Nie ma lekarstwa na porfirię. Leczenie koncentruje się na opanowaniu objawów. Większość przypadków jest leczona lekami.

Leczenie chorób wątroby obejmuje:

• beta-blokery, takie jak atenolol, stosowane w leczeniu ciśnienia krwi.
• wysokie dieta węglowodanowa wspomagająca regenerację
• opioidy stosowane w leczeniu bólu
• hematyna w celu skrócenia ataków
• terapie genowe, takie jak givosiran

Food and Drug Administration (FDA) zatwierdziła giwosyran w listopadzie 2019 r. Do leczenia dorosłych z ostrą porfirią wątrobową.

Ustalono, że leczenie zmniejszyło tempo, w jakim wątroba wytwarza toksyczne produkty uboczne, prowadząc do mniej ataków.

Leczenie choroby erytropoetycznej obejmuje:

• suplementy żelaza na anemię
• transfuzje krwi
• przeszczep szpiku kostnego

Przyczyny

Porfiria to choroba genetyczna. Według National Institutes of Health (NIH) większość typów porfirii jest dziedziczona z nieprawidłowego genu, zwanego mutacją genu, od jednego z rodziców.

Jednak pewne czynniki mogą wywoływać objawy porfirii, zwane atakami. Czynniki obejmują:

• stosowanie określonych leków
• stosowanie hormonów, takich jak estrogen
• spożywanie alkoholu
• palenie
• infekcja
• ekspozycja na światło słoneczne
• stres
• dieta i post

Zdjęcia porfirii

Diagnoza i badanie porfirii

Wiele testów może pomóc zdiagnozować ten stan.

Testy poszukujące problemów fizycznych obejmują:

• tomografię komputerową (CT)
• prześwietlenie klatki piersiowej
• echokardiogram (EKG)

Testy na problemy z krwią obejmują:

• test moczu na fluorescencję
• test moczu porfobilinogenu (PBG)
• pełna morfologia krwi (CBC)

Powikłania

Porfiria jest nieuleczalna i trudna w leczeniu. Powikłania są częste. Należą do nich:

• śpiączka
• kamienie żółciowe
• paraliż
• niewydolność oddechowa
• choroba i niewydolność wątroby
• blizny na skórze

Zapobieganie

Porfirii nie można zapobiec. Jednak objawy można zmniejszyć, unikając lub eliminując czynniki wyzwalające.

Czynniki, które należy wyeliminować, obejmują:

• narkotyki rekreacyjne
• stres psychiczny
• nadmierne picie
• niektóre antybiotyki

Zapobieganie objawom erytropoetycznym skupia się na ograniczaniu ekspozycji na światło poprzez:

• przebywanie z dala od światła światło słoneczne
• noszenie długich rękawów, czapek i innej odzieży ochronnej na zewnątrz
• prośba o ochronę podczas operacji (w rzadkich przypadkach może dojść do urazu fototoksycznego; dzieje się tak, gdy światło przebija narządy i elektrody do zakażenia)

Długoterminowe prognozy dotyczące porfirii

Długoterminowe prognozy są bardzo zróżnicowane, ale metody leczenia są badane każdego dnia. Jeśli radzisz sobie z objawami i unikasz czynników wyzwalających, możesz wykonywać codzienne czynności z kilkoma problemami.

Wczesne wdrożenie planu leczenia może pomóc zapobiec trwałym uszkodzeniom. Długotrwałe uszkodzenia mogą obejmować:

• trudności w oddychaniu wymagające ciągłego tlenu
• problemy z chodzeniem
• napady lęku
• blizny

Wczesna diagnoza może pomóc w prowadzeniu względnie normalnego życia. Zarządzanie jest również bardzo ważne.

Jeśli masz chorobę dziedziczną, porozmawiaj z doradcą genetycznym. Mogą pomóc Ci zrozumieć ryzyko przekazania go swoim dzieciom.