Oto, jak mózg tworzy wspomnienia - i co możesz zrobić, aby zachować ostry umysł

Istnieje popularne błędne przekonanie, że pamięć jest jak skrzynka na dokumenty w mózgu - że odkładamy nasze wspomnienia i wyszukujemy je, kiedy ich potrzebujemy. Ale tak naprawdę to nie działa. Naukowcy podejrzewają, że wspomnienia są przechowywane w rozproszonych sieciach neuronów w całym mózgu; kiedy coś sobie przypomnisz, fragmenty wspomnienia, porozrzucane jak kawałki układanki na podłodze, są zbierane i składane z powrotem, aby stworzyć pełny obraz.

„Myślę o wspomnieniu jako o szczególnym schemacie strzelania komórek nerwowych w mózgu w sieci ”- mówi dr n. med. Ronald C. Petersen, dyrektor Mayo Clinic Alzheimer's Disease Research Center. „Jeśli na przykład próbujesz przypomnieć sobie jakieś znaczące wydarzenie z dzieciństwa, odnawiasz wzór w mózgu, który miał miejsce, gdy to wydarzenie miało miejsce”.

Dokładny sposób, w jaki wspomnienia są tworzone, a następnie przywoływane, czasami dziesiątki lat później jest jedną z największych tajemnic neuronauki. Naukowcy dopiero zarysowują powierzchnię procesów, które pozwalają nam zachować informacje i doświadczenia. Wiemy jednak, że istnieją proste, poparte naukowo sposoby na wzmocnienie zdolności zapamiętywania rzeczy (w tym miejsca pozostawienia okularów przeciwsłonecznych).

Pamięć zaczyna się od zmysłów. Na przykład w Święto Dziękczynienia twój mózg może zauważyć, jak dobrze pachnie indyk, jak przyjemnie jest przytulać twoją mamę i jak głośna jest twoja ciotka, kiedy ma o jednego za dużo. Kiedy mózg przetwarza te dane sensoryczne, tworzy połączenia neuronowe, wyjaśnia dr Petersen - i te połączenia w końcu staną się wspomnieniami.

Twój mózg decyduje, jak ważna jest pamięć na podstawie wskazówek kontekstowych, takich jak poziom emocji lub stresu w danym momencie. Dr Petersen mówi, że im ważniejsze jest wspomnienie, tym silniejsze będą połączenia neuronowe.

„Pamiętanie wydarzeń o dużym ładunku emocjonalnym jest ważnym narzędziem przetrwania” - podkreśla. „Powiedzmy, że jesteś w jakimś miejscu w lesie i nagle ściga cię niebezpieczne zwierzę - będziesz chciał o tym pamiętać, aby nie pojechać ponownie w to miejsce”.

Istnieje kilka obszarów mózgu zaangażowanych w kodowanie i późniejsze odzyskiwanie wspomnień, ale uważa się, że jedna część - hipokamp - odgrywa kluczową rolę w „łączeniu różnych rozproszonych składników pamięci” - mówi psycholog Daniel Schacter, Doktorat, który studiuje poznawczą neuronaukę pamięci na Uniwersytecie Harvarda. „Może funkcjonować jako rodzaj wskaźnika”.

Hipokamp to para podobnych do robaków struktur umieszczonych głęboko w śródmózgowiu. Uważa się, że jest szczególnie ważny przy przetwarzaniu wspomnień długoterminowych - takich jak ostatnie wakacje lub hasło do poczty e-mail.

Pamięć krótkotrwała to drugi główny rodzaj pamięci i odnosi się do rzeczy, które musisz pozostać w swojej świadomości nie dłużej niż kilka sekund. „To rodzaj pamięci, którą obciążasz, próbując zatrzymać numer telefonu w głowie przed umieszczeniem go w telefonie” - wyjaśnia Schacter. Jest to również pamięć, której używasz do przywoływania specjałów, które właśnie wyrecytował kelner, lub do odmierzania prawidłowej dawki wydrukowanej na etykiecie leku. Wydaje się, że te fragmenty informacji są przechowywane w korze przedczołowej, strukturze znajdującej się na samym przedzie mózgu.

Choć ludzka pamięć robi wrażenie, wszyscy zdajemy sobie sprawę, że nie jest doskonała. Jedną z powszechnych słabości jest fenomen języka, kiedy próbujesz zapamiętać słowo, ale jest ono poza twoim zasięgiem (jak imię aktora, który był w tym filmie…). Nie wiadomo dokładnie, dlaczego tak się dzieje, ale takie zatorowanie (znane również jako lethologica) jest normalne raz w tygodniu. Jest to bardziej prawdopodobne, gdy jesteś zmęczony lub zestresowany, a także staje się częstszy z wiekiem.

Mówiąc o wieku, nasz mózg zaczyna się kurczyć już w wieku 30 lat, co często skutkuje normalnym (jeśli irytujące) zanik „epizodycznej” pamięci - takiej, która pomaga nam śledzić codzienną logistykę, np. czy zapłaciliśmy już rachunek za prąd z zeszłego miesiąca, czy też do cholery weszliśmy do pokoju, żeby zrobić.

Istnieje duża różnica między tymi typami normalnych upadków a utratą pamięci i dezorientacją spowodowaną chorobą Alzheimera i innymi typami demencji. Normalne zapominanie to niemożność znalezienia kluczyków do samochodu - demencja chwilowo zapomina, do czego one służą. Około 5,8 miliona Amerykanów choruje na Alzheimera, w tym około 200 000 osób w wieku poniżej 65 lat. Naukowcy wciąż nie są do końca pewni, co powoduje tę chorobę. Autopsje osób, które zmarły z tego powodu, pokazują kolekcje blaszek między neuronami i sploty zbłąkanych nici białek w samych komórkach nerwowych - z których oba zakłócają komunikację i połączenia.

Jednak badania sugerują, że podstawowe zdrowe nawyki - takie jak ćwiczenia i pożywna dieta - mogą pomóc chronić długoterminowy stan zdrowia mózgu i poprawić pamięć. Nic dziwnego, że to, co jest dobre dla ciała, jest również dobre dla umysłu.